سجام چیست و چگونه کد بورسی بگیریم؟

⚠️ توجه: مبالغ کارمزد، نام اپلیکیشن‌ها و آدرس سایت‌ها ممکن است در طول زمان تغییر کنند. (آخرین بررسی: مرداد ۱۴۰۵)

اگر به تازگی تصمیم گرفته‌اید وارد دنیای سرمایه‌گذاری شوید، احتمالاً اولین کلماتی که می‌شنوید «سجام» و «کارگزاری» است. برای فردی به تازگی وارد فضای سرمایه‌گذاری شده است، این دو کلمه و مراحل ثبت‌نام در آن‌ها ممکن است گیج‌کننده باشد.
در این نوشته، به ساده‌ترین شکل ممکن، تفاوت این دو را روشن می‌کنیم و قدم‌به‌قدم به شما نشان می‌دهیم چطور کد بورسی خود را دریافت کنید.

۱. تفاوت سجام و کارگزاری چیست؟ (یک مثال ساده)

یکی از بزرگترین اشتباه مبتدیان این است که فکر می‌کنند اگر در سجام ثبت‌نام کردند، دیگر کار تمام است و می‌توانند خرید و فروش کنند.
برای درک تفاوت، این مثال را به خاطر بسپارید:
– سجام: این کلمه مخفف سامانۀ جامع اطلاعات مشتریان است و کارکردش شبیه سازمان ثبت احوال است. سجام هویت شما، آدرس شما و شماره حساب بانکی شما را به صورت متمرکز در سیستم بورس ایران ثبت می‌کند. شما نمی‌توانید از طریق سجام چیزی بخرید؛ سجام فقط به شما یک شناسنامه مالی (کد ۱۰ رقمی) می‌دهد.
– کارگزاری: کارگزاری شما مثل «شعبه بانک» است. کارگزاری‌ها بنگاه‌ها یا اپلیکیشن‌هایی هستند که شما از طریق آن‌ها خرید و فروش می‌کنید.
نکته: شما بدون داشتن شناسنامه (سجام) نمی‌توانید در هیچ بانکی (کارگزاری) حساب باز کنید. پس همیشه اول سجام، بعد کارگزاری.

۲. پیش‌نیازها: قبل از شروع چه چیزهایی آماده کنیم؟

قبل از اینکه دست به گوشی یا لپ‌تاپ ببرید، این ۳ مورد را دم دست بگذارید:
۱. کارت ملی هوشمند (یا رسید آن همراه با شناسنامه).
۲. شماره موبایل روشن که حتماً باید به نام شخص خودتان (با کد ملی شما) ثبت شده باشد.
۳. شماره شبا (IR…) یک حساب بانکی فعال که به نام خودتان است (سودهای بورسی و مبالغی که از حساب کارگزاری برداشت خواهید کرد، در آینده به این حساب واریز می‌شود).

۳. مراحل گام‌به‌گام ثبت‌نام (صفر تا صد)

گام اول: ثبت‌نام اولیه در سجام و دریافت کد ۱۰ رقمی

۱. به آدرس اینترنتی رسمی سجام یعنی sejam.ir بروید.
۲. روی دکمه «ثبت نام در سجام» کلیک کنید.
۳. شماره موبایل خود را وارد کنید. یک کد تأیید برای شما پیامک می‌شود.
۴. در صفحات بعدی، اطلاعات هویتی (نام، کد ملی، تاریخ تولد)، اطلاعات ارتباطی (آدرس و کد پستی) و اطلاعات بانکی خود را با دقت وارد کنید.
۵. در پایان، سیستم از شما مبلغی بابت خدمات سامانه دریافت می‌کند (در حال حاضر ۱۰ هزار تومان).
> 💡 نکته: بعضی کارگزاری‌ها برای جذب مشتری، این کارمزد را خودشان پرداخت می‌کنند. اگر کارگزاری‌ای که انتخاب کرده‌اید این کار را می‌کند، چه بهتر. ولی این را ملاک انتخاب کارگزاری قرار ندهید. صحبت از ده هزار تومان است — کمتر از قیمت یک فنجان چای! شما دارید جایی را انتخاب می‌کنید که شاید به مدت ده سال هر ماه به آن سر بزنید؛ اعتبار، ثبات اپلیکیشن و پشتیبانی آن هزاران برابرِ این مبلغ ارزش دارد.
۶. نتیجه: اگر همه چیز درست باشد، بلافاصله یا نهایتاً پس از ۲۴ ساعت، یک پیامک حاوی کد پیگیری ۱۰ رقمی سجام برای شما ارسال می‌شود. این کد را نزد خود نگه دارید.

(تصویر شماره ۱: نمای صفحه ورود سجام)

گام دوم: احراز هویت سجام (تأیید اینکه شما، خودتان هستید!)

حالا که کد ۱۰ رقمی را گرفتید، سجام باید مطمئن شود که کسی در حال سوءاستفاده از مدارک شما نیست. در گذشته برای احراز هویت حتما باید به دفاتر پیشخوان دولت می‌رفتید، اما اکنون این کار به صورت کاملاً آنلاین امکان‌پذیر است.
چگونه احراز هویت کنیم؟
شما می‌توانید از طریق اپلیکیشن‌های معتبری مثل «سیگنال» یا حتی مستقیماً از طریق اپلیکیشن کارگزاری خود احراز هویت کنید. مراحل احراز هویت آنلاین معمولاً این‌گونه است:
۱. وارد کردن کد ۱۰ رقمی سجام.
۲. گرفتن یک عکس واضح از کارت ملی و آپلود آن.
۳. امضا کردن روی صفحه گوشی با انگشت.
۴. ضبط یک ویدیوی ۵ ثانیه‌ای از خودتان در حالی که یک جمله تصادفی را می‌خوانید (مثلاً: «من علی علوی هستم با کد ملی…»).
پس از ارسال ویدیو، معمولاً در کمتر از چند ساعت، پیامک تأیید احراز هویت برای شما ارسال می‌شود. شما اکنون «سجامی» شده‌اید!

(تصویر شماره ۲: نمایی از صفحه احراز هویت آنلاین سجام در وبسایت سیگنال)

گام سوم: ثبت‌نام در کارگزاری و شروع معاملات

شما اکنون شناسنامه مالی دارید، حالا باید کارگزاری خود را انتخاب کنید. ده‌ها کارگزاری در ایران وجود دارند (مثل مفید، آگاه، پارسیان، کاریزما، فارابی و…). هر کدام را که انتخاب کنید، مراحل پایه یکسان است.
(شفاف‌سازی: من با هیچ‌کدام از این کارگزاری‌ها رابطه‌ای ندارم و توصیۀ خاصی نسبت به هیچ کدام ندارم. انتخاب با شماست).
۱. اپلیکیشن یا سایت کارگزاری مورد نظر خود را باز کنید.
۲. گزینه «افتتاح حساب» یا «ثبت نام» را انتخاب کنید.
۳. وقتی شماره ملی خود را وارد می‌کنید، سیستم به طور خودکار به سجام متصل می‌شود. نیازی نیست دوباره نام و آدرس و شماره حساب را تایپ کنید! سیستم همه را از سجام می‌خواند و به شما نشان می‌دهد تا تأیید کنید.
۴. قراردادهای آنلاین کارگزاری را تأیید می‌کنید.
۵. تمام! حساب کاربری شما ساخته شد. معمولا بعد از یک یا دو روز کاری، کارگزاری‌تان به صورت خودکار نام کاربری و رمز عبورتان را به همراه آدرس سامانۀ آنلاین معاملاتیِ کارگزاری برایتان از طریق پیامک و ایمیل می‌فرستد.

(تصویر شماره ۳: صفحه افتتاح حساب کارگزاری و فراخوانی اطلاعات از سجام)

۴. دو نکته مهم برای سال ۱۴۰۵

💡 نکته میان‌بر: امروزه اکثر کارگزاری‌های بزرگ، «گام اول» و «گام دوم» را درون خود اپلیکیشن کارگزاری ادغام کرده‌اند. یعنی شما می‌توانید مستقیماً اپلیکیشن کارگزاری را نصب کنید و خود اپلیکیشن، شما را به درگاه سجام می‌برد، هزینه را می‌گیرد (یا خودش از طرف شما پرداخت می‌کند)، ویدیوی احراز هویت را ضبط می‌کند و در نهایت حساب کارگزاری را همزمان برایتان باز می‌کند. این کار مسیر شما را یک روز کوتاه‌تر می‌کند.
💡 حساب افراد زیر ۱۸ سال: ثبت‌نام افراد زیر ۱۸ سال کاملاً آنلاین نیست. ابتدا پدر یا جد پدری (به عنوان ولی قهری) باید خودش سجامی باشد. سپس او وارد سجام شده و به عنوان ولی، برای فرزند ثبت‌نام می‌کند. برای احراز هویت فرزند، پدر باید با مدارک هویتی به یکی از شعب فیزیکی کارگزاری یا دفاتر پیشخوان مراجعه کند.
(نکتۀ حقوقی: مادر در قانون ایران ولی قهری محسوب نمی‌شود. مادران برای افتتاح حساب بورسی فرزندشان، به حکم دادگاه یا قیم‌نامه رسمی نیاز دارند).

قدم بعدی چیست؟

تبریک! شما کد بورسی گرفته‌اید و آماده‌اید تا ارزش پول خود را در برابر تورم حفظ کنید. اما حالا چه چیزی باید بخریم؟
خرید بدون دانش در بورس، سریع‌ترین راه برای از دست دادن سرمایه است. ما در پادیا معتقدیم سرمایه‌گذاری نباید هیجان‌انگیز و قمارگونه باشد، بلکه باید به شدت خسته‌کننده، منظم و علمی باشد.
برای اینکه دقیقاً بدانید اولین قدم‌ها را چطور بردارید، از چه اشتباهاتی دوری کنید و چطور یک سبد ضدتورم بسازید، مینی‌دورۀ رایگان زیر را برای شما آماده کرده‌ایم. حتما ببینیدش!
👈 دوره ۸ قدم تا استقلال مالی (شروع دوره)